Schema: Handelwijze I: Gedrag beheersen 199
Schema: Handelwijze II: Persoon ontmoeten 200
Schema: Hande;wijze III: Conflict ontwijken 201
Schema: De legitimatie van de drie handelwijzen 202
Schema: ... uit de literatuur ... Gedrag reguleren ... 205
Schema: Vergelijking 1 206
Schema: ... uit de literatuur ... Relatie behouden, ... 210
Schema: Vergelijking 2 211
Schema: De drie aangetroffen handelwijzen bij botsingen in kernbegrippen 218
Schema: Methodische ideeën over conflicthantering in de literatuur in kernbegrippen 219
[Blz
215]
In
dit hoofdstuk is verslag gedaan van het nader bezien van de gegevens die in de
eerste en tweede onderzoeksperiode naar voren zijn gekomen.
zijn
een aantal gegevens omtrent werkwijzen en afloop uit meerdere groepen met elkaar
in verband gebracht, teneinde enkele methodische vragen te onderzoeken.
is gekeken naar de werkwijze en afloop in 380 conflictverhalen uit vijf groepen. Er is gekeken naar samenhang tussen de werkwijze van de groepsleiding en het al dan niet optreden van omgangsbreuken. Die samenhang was er inderdaad in deze verhalen.
Wil
men omgangsbreuken vermijden, dan kan men het gebruik van macht en overwicht
beter nalaten en het werken op communicatie- en contactbevorderende wijze
nastreven. Mocht dat niet kunnen, dan is een zogeheten nulreactie (even 'niets
doen' of nuchter reageren) overweegbaar. Overigens kunnen omgangsbreuken benut
worden voor reflectie. Met teveel omgangsbreuken echter kan men vastlopen.
[Blz.
216]
is
gekeken naar samenhang tussen de positiekeuze en taakopvatting van de
groepsleider enerzijds en de afloop, met name het aantal conflicten,
anderzijds. De gegevens doen vermoeden dat de groepsleider die positie kiest
als functionaris meer conflicten te hanteren krijgt dan wie zich opstelt als
persoon. Een tweede vermoeden is dat de groepsleider die het als zijn taak
opvat de groep en het gedrag van de bewoners te reguleren meer conflicten kan
verwachten dan de groepsleider die zijn taak opvat als het delen van de
leefsituatie met de bewoners. In de loop van het project zijn de meeste teams
overgegaan naar de positiekeuze en de taakopvatting die minder conflicten
opleveren.
is
gekeken naar samenhang tussen het werken in de lijn van de voorlopige
methodiek door een team en naar de afloop daarvan op langere termijn.
De gegevens leiden tot het vermoeden dat het werken in de lijn van de
voorlopige methodiek niet alleen op korte termijn, per conflict, maar ook op
langere termijn een probleem-oplossende werking kan hebben; het kan een betere
situatie opleveren waarin de groepsleiding beter kan werken en de bewoners
beter kunnen wonen.
is
gekeken naar de gevolgde werkwijze bij het ontwikkelen van methodiek en
naar de afloop daarvan, het al dan niet met moeite aanvaarden van de
voorlopige methodiek als oriëntatiepunt voor het handelen. De gegevens leiden
tot het vermoeden dat men, wil men methodiek ontwikkelen, er goed aan doet een
team de ruimte te bieden om zelf een team-eigen methodiek te ontwikkelen.
Anderzijds kan een teambegeleider of methodiekontwikkelaar heel goed zelf een
duidelijke richting in het achterhoofd hebben en van daaruit als daar behoefte
aan is op dialogische en dialectische wijze aanwijzingen geven. Het zelf op de
werkvloer uitvoeren van een relatief nieuwe methodiek kan doorslaggevend zijn
voor het aanvaarden daarvan door een team, zo werd vermoed.
doet
verslag van het ordenen van de in dit werkveld aangetroffen handelwijzen
bij het omgaan met botsingen in het dagelijks leven in drie categorieën, te
weten
 |
I.
GEDRAG BEHEERSEN, [blz. 199] |
|
II.
PERSOON ONTMOETEN, [blz. 200] |
|
III.
CONFLICT ONTWIJKEN, [blz. 201] |
Deze
drie aangetroffen handelwijzen zijn schematisch beschreven op de pagina 's
199,200 en 201 [Klik op de links hierboven].
De legitimatie van de keuze voor elk der drie
handelwijzen is eveneens schematisch weergegeven: op p 202 [Klik op de link
hierboven].
kijkt terug naar de literatuur van hoofdstuk I. Er is gezocht naar een mogelijke indeling van de methodische ideeën uit de literatuur aan de hand van de driedeling in de aangetroffen handelwijzen. Methodische ideeën immers impliceren een voorkeur voor bepaalde handelwijzen, terwijl handelwijzen in de praktijk met behulp van methodische ideeën worden verantwoord.
De
methodische ideeën uit de literatuur konden in twee groepen worden
ondergebracht, te weten
|
1.
GEDRAG REGULEREN |
|
2.
RELATIE BEHOUDEN, |
De
beschrijving van de methodische ideeën van groep 1,
'gedrag reguleren', is vergelijkbaar met de beschrijving van de aangetroffen
handelwijze I, 'gedrag beheersen'. Deze vergelijking vond ook plaats. De
methodische ideeën en de vragen daarbij staan
schematisch bijeen op p 205, de vergelijking in
kernbegrippen op p 206.
[Blz. 217]
De
beschrijving van de methodische ideeën van groep 2,
'relatie behouden', is vergelijkbaar met de beschrijving van de aangetroffen
handelwijze II, 'persoon ontmoeten' .Deze vergelijking vond ook plaats. De
methodische ideeën en de vragen daarbij staan schematisch
bijeen op p 210, de vergelijking in kernbegrippen op p
211.
De
derde handelwijze, 'conflict ontwijken' , is in de literatuur slechts
aangetroffen als beschrijving van een handelwijze, aldaar 'de verliesmethode'
genoemd (door Gordon). Als methodisch idee wordt deze handelwijze afgeraden.
verwordt
in de praktijk al snel tot een voorkeur voor de handelwijze 'gedrag beheersen '.
Deze handelwijze echter maakt de methodische ideeën uit de literatuur niet
waar.
Met
name de afloop ervan is heel anders dan in de literatuur is vermeld; de afloop
is in de aangetroffen praktijk beduidend ongunstiger. Dit betekent dat de
methodische ideeën van de groep 'gedrag reguleren', met hun uitgangspunten,
kritische herziening behoeven. Een essentieel punt in deze gedachtengang is dat
'reguleren' in de praktijk tot 'beheersen' verwordt en dat 'beheersen' haaks
staat op 'dialoog'; men kan dus niet de dialoog herstellen door gedrag te
reguleren; men schept er eerder afstand mee.
liet
in de praktijk een voorkeur zien voor de handelwijze 'persoon ontmoeten'. Deze
handelwijze bleek de methodische ideeën wel waar te kunnen maken; de
afloop ervan is gunstig te noemen en komt overeen met de in de literatuur
vermelde afloop. Dit betekent dat de methodische ideeën van de groep 'relatie
behouden', met hun uitgangspunten, ondersteuning en verdere ontwikkeling
'Verdienen.
komt
in de praktijk vermoedelijk vaak voor en is in bepaalde situaties goed te
verantwoorden. Dit betekent dat het methodische idee 'vermijd deze handelwijze'
herzien kan worden en vervangen kan worden door het methodische idee: 'ontwijk
in bepaalde situaties het conflict, doch kies deze handelwijze niet als basis
voor methodiek'.
Als afsluiting van deze samenvatting en van dit hoofdstuk worden de drie aangetroffen handelwijzen nog eens in kernbegrippen naast elkaar gezet. Ook worden de methodische ideeën uit de literatuur nog eens in kernwoorden naast elkaar gezet. [Ter vergelijking beide naast elkaar de pp 218 & 219]